کرمک شایعترین انگل کرمی نواحی معتدل است و جالب است بدانید که ، 10% جمعیت جهان مبتلا هستند و علت اینکه بیشتر افراد را درگیر کرده است این است که به این کرم کمتر توجه می شود . انتوبیوس ورمیکولاریس فقط در انسان و به ندرت در شمپانزه دیده می شود و این کرم ساکن سکوم و آپاندیس( رودۀ بزرگ) است . همان طور که دوستان مطلع هستند این کرم جز نماتد ها است .
مورفولوژی:
در برسی مورفولوژی این کرم باید به نکات زیر توجه کرد :
-
کرم نر: 2-5 میلیمتر طول و کمتر از 2/۰ میلیمتر عرض دارد .
-
کرم ماده : 8-13 میلیمتر طول وتا 5/۰ میلیمتر عرض دارد .
-
رنگ کرم : سفید تا زرد روشن
-
شکل ظاهری : نخی شکل و شفاف، فاقد کپسول دهانی، دهان دارای سه لب کوچک و مری دارای حباب (bulb) که در زیر میکروسکوپ قابل تشخیص است و فکر می کنم که مهمترین ویژگی این کرم است .
-
در ناحیه راسی دارای یک زوج بال راسی (Cervical alae) می باشد .
-
در کرم ماده بالهای راسی تا انتهای بدن کرم ادامه پیدا کرده است .
-
انتهای نر بسمت داخل پیچ خورده است و از پهلو بشکل علامت سوال وارونه است .
بعد از معرفی اولیه هر دو جنس را به شورت مجزا برسی می کنیم :
جنس نر
-
در انتهای بدن دارای یک اسپیکول است .
-
دستگاه تناسلی نر شامل یک بیضه لوله ای شکل ، وازدفران، سمینال وزیکول و یک اسپیکول است . انتهای دستگاه تناسلی نربا انتهای روده به محفظه کلوآک ختم می شود.
-
در دو طرف منفذ کلوآک دو زوج پاپی دیده می شود.
-
در عقب کرم دو باله دمی وجود دارد .

جنس ماده
-
دارای دم نازک مخروطی است که یک سوم بدن کرم را تشکیل می دهد .
-
دستگاه تناسلی ماده شامل یک تخمدان لوله ای، زهدان، سمینال رسپتاکل و واژن است .
-
زهدان در کرم ماده بارور پر از تخم شده تمام بدن کرم را فرا می گیرد .
-
سوراخ تناسلی در یک سوم قدامی بدن کرم است .

اهمیت بیولوژیکی و بسیار جالب اکسیور : تنها انگل درونی هاپلودیپلوئید ( endoparastic haplodiploid taxon ) ،یعنی ماده ها دیپلوئید ولی نرها هاپلوئیدند و از تخم های بارور نشده بوجود می آیند!
علايم باليني
- وجود كرم در روده معمولا عوارضي ندارد(اسهال خفيف).
-
علائم در اثر مهاجرت كرم بارور و خروج آن از مقعد و تخم ريزي در ناحيه نشيمنگاه ظاهر مي شود.
-
تحريك و خارش نشيمنگاه، چركي شدن با اضافه شدن باكتريها صورت می گیرد .
-
خارش در شب بيشتر است . (بي خوابي و عوارض آن مثل كم حوصلگي، خستگي، عصبانيت)
-
استتقرار کرم در آپاندیس سبب تورم آن و آپاندیسیت می شود .
-
گاهي كرم وارد دستگاه تناسلي دختران شده و تا رحم و لوله هاي فالوپ پيشروي مي كند . (ايجاد salpengite)
-
خارش دماغ و دندان قروچه .
-
ائوزینوفیلی در آلودگی به اکسیور کم است( چون مرحله بافتی ندارد .)
-
اکسیور عامل ایجاد علائم شبیه آپاندیسیت ( آپاندیسیت کاذب ) است و کرم ها آپاندیس ملتهب را ترک می کنند.
تخم انگل
در برسی تخم انگل از شما دوستان آزمایشگاهی خواهش می شود دقت زیادی به خرج دهند :
-
بیضی غیر متقارن ( یک طرف صاف است ) .
-
جدار نازک و شفاف و دارای سه لایه است که لایه خارجی از آلبومین تشکیل شده است که به البسه و مواد می چسبد وعامل خارش کرم ماده است .
-
لایۀ کیتینی (دولایه) و لایۀ لیپوئیدی داخلی
-
طول تخم 50 – 60 میکرون و عرض آن 20-30 میکرون است و پس از خروج داخل آن لارو موجود است تخم 4 سلولی است و بعد از 48 ساعت بعد L1 ایجاد می شود .
تشخيص آزمايشگاهي
-
در5 تا 10% موارد تخم در مدفوع ديده مي شود . بنابراین باید در اطراف مقعد دنبال انگل باشیم .
-
بهترين روش : استفاده ازچسب اسكاچ يا روش گراهام
-
جستجوي تخم كرم در زير ناخنها با چیدن آنها و حل کردن اجرام زیر آن در محلول NaOH در یک لام گود و جستجو در زیر میکروسکوپ

درمان
درمان این کرم یکسری تفاوت هایی با سایر کرم ها دارد مثلا در زمان درمان باید کل خانواده را درمان کرد . اما برای درمان می توان از روش های زیر استفاده کرد :
-
پيريوينيوم پاموات با نام تجارتي vanquine 5mg/kg (فقط با دستور پزشک دوستان مصرف شود . )
-
هنگام درمان بايد تمام افراد خانواده تحت درمان قرار گيرند.
-
جوشاندن البسه و ملافه ها در دوره درمان .
-
استفاده از پمادهاي ضد خارش و شستشوي مكرر نشيمنگاه .
اپيدميولوژي
اپيدميولوژي این کرم هم فکر می کنم مانند سایر قسمتهای این کرم جالب باشد . چون در سفید پوستان بیشتر از سیاه پوستان است . در نواحی سرد تر بیشتر دیده می شود . تعداد کرم در بدن می تواند هزاران عدد باشد ومهمترین اینکه تا دو سالگی حداقل بیماری وجود دارد ولی در دوران دبستان به بیشترین آلودگی می رسد . در محیط هایی ماندد آسایشگاه ها و مهدکودک و مراکز شبانه روزی آلودگی زیادی گزارش می شود .
اما در مورد اپيدميولوژي علوم آزمایشگاهی باید ذکر کنم که طول عمر این کرم یک تا دو ماه است و جنس ماده بعد از تخم گذاری میمیرد . در زهدان یک کرم ماده تا 11000 کرم هست و تخم چهار سلولی پس از 6 ساعت دارای لارو رسیده و آلوده کننده است . از همه مهتر اینکه دارای خودآلودگی و یا retroinfection هم است . حرارتمناسب برای رشد هم بین ۲۳ تا ۴۰ سانتی گراد می باشد .
راه هاي انتقال:
نظر شخصی من این است که برای مبارزه با انگلها باید راه های انتقال انگل را به خوبی شناسایی کنیم و سژس با استفاده از این روشها به مبارزه با انگل بپردازیم چون بیشتر این انگلها انسانی توسط یکسری اصول بهداشتی ساده قابل پیشگیری هستند . برای نمونهراه های انتقال این کرم به صورت های زیر است که با کنترل آنها می توان جلوی این کرم را گرفت
-
Autoinfection يا سرايت مستقيم از مخرج به دهان
-
انتقال مستقيم بوسيله البسه
-
انتقال غير مستقيم مخرجي دهاني (به ویژه توسط ناخن ها )
-
انتقال از طريق خاك و هوا
-
بازگشت عفونت
پيشگيري
پوشاندن لباسهائي كه كودك به نشيمنگاه دسترسي نداشته باشد.
شستشوي مكرر نشيمنگاه مخصوصا هنگام صبح.
شستشوي مكرر دستها قبل از غذا و بعد از اجابت مزاج.
شستشوي لباسهاي زير و جوشاندن آن بخصوص در دوره درمان.
تهويه هواي اطاق و كلاس درس.
درمان دسته جمعي كودكاني كه با هم زندگي مي كنند.
نظرات شما عزیزان: